Dil Ve Konuşma Bozuklukları

Konuşma için solunum,rezonans,artikülasyon,koordinasyon gereklidir.

            Dinlenme                                                                    Konuşma

            Okuma                         Entegrasyon                             Yazma

         SINIFLANDIRMA BELİRTİLERİNE göre;

1.        Artikülasyon bozuklukları (Seslerin alışılmışın dışında çıkarılması)

2.       Ses bozuklukları(Burundan konuşma,boğuk ses)

3.       Dil bozuklukları(Gecikmiş konuşma)

4.       Konuşma akışındaki bozukluklar(Kekemelik,hızlı konuşma)

SINIFLANDIRMA Nedenlerine göre;

1.        Organik

2.       Fonksiyonel

   SINIFLANDIRMA Zamanına göre;

1.        Sonradan edinilmiş

2.       Doğuştan

   DİL VE KONUŞMA BOZUKLUKLARININ NEDENLERİNE TEORİK YAKLAŞIMLAR

1.        Psikolinguistik görüş:Dilde söz dizisine önem veriyor.Doğuştan eğilimi savunur. Gramer kuralları kullanmalı,böylece sonsuz cümle üretilebilir.

2.       Davranışçı görüş:Çocukların çevrelerindeki kişilerin anlamlı sözel ifadelerini pekiştirmeleriyle öğrenir.(seçici olarak,model olma,taklit,pekiştirme) Sözel tepkiler pekiştireç, cezadan doğrudan etkilenir ve denetlenir.(Skinner)

3.       Anlamsal-bilişsel görüş:Dil gelişimi genel zihinsel gelişimin bir ürünüdür. Çocukların anlamsal amaçları var;sözdizimini bilmeden önce bu anlamları biliyorlar.(Piaget,Bloom)

4.       Kullanım bilgisine dayalı görüş:Bruner,çocuklar başkalarının davranışını yönlendirmek,sosyalleşmek için dili kazanır.

5.       Etkileşimci görüş: Bloom ve Lohey;Bebekler konuşmaya hazır olarak doğarlar,onlara çevre konuşmayı öğretir.

Bazı Yaklaşımlar:

1. Betimleyici(dil-bilimsel)Yaklaşım:Çocuğun problemini betimleyen yaklaşımlar.Kelime hazinesi açısından; Ses bilimi açısından bakıldığında sesleri söyleyemiyorsa,çene kımıldamıyor,dil oynamıyor.Beyinde sesleri organize edememe durumu varsa fonem yapısı doğru olarak gelişmemiş olabilir.Sözdizimi açısından ve biçim bilgisi yönünden bakıldığından iki kelimeyi yan yana getirebiliyor ama takıları takmakta zorlanıyor veya uygulama alanına koyamıyor.

2.  Etidolojik (nedenlerine dayalı)Yaklaşım: Tıbbi yaklaşım ;Dil bozukluklarını sebeplerine göre sınıflar ve tanı koyar.Avantajı özür grubuna göre program yapma kolaylığı olmasıdır.

3.  Zihinsel bilgi-işlem süreçlerinde bozukluk;Dil bozukluğunun duyusal,algısal,dil-bilimsel,zihinsel birtakım süreçlerin bozukluğuna bağlama yaklaşımı (dikkat,hafıza,algılama,zihin üstü beceriler)

Nedenlerine Göre Dil Sorunları(Tıbbi Yaklaşım)

1.      Gecikmiş Konuşma,dil özürü:

Zeka geriliği,fiziksel duyusal özür,beyinde herhangi bir zarar,ruhsal bozukluk,çevresel faktörlerin etkisi olmadığı halde dil sorunu olması durumu(sosyal deprivasyon).Sembolik oyunda başarı dil gelişimini arttırır.

2.      Zeka Özürlü Çocuklar:

Dil gelişimi zeka gelişiminin üstünde olamaz.Alıcı dil sözel dilden ileri aynı olabilir.Zeka özürlü olan çocukların %50’si aynı zamanda dil özürlüdür. %25’inde alıcı dil özürü,hepsinde anlatım özürü vardır.

3.      Otistik çocuklar:

İletişim kurmada zorlanıyor.Edimbilim açısından eksiklik var.Çevreyle ilişki kurup kime ne söyleyebileceğini bilmiyor.Duyduğunu tekrarlıyor.Üstün hafıza olabilir.

4.      Afozik Çocuklar:

Beyinde özür,travmanın şiddeti,çocuğun yaşı,travmadan önceki yetenekleri,3 yaşından önce ortaya çıkmışsa çocuk bir süre dilsiz kalıyor.Sonra normal çocuklarda olduğu gibi gelişim aşamalarından hızla geçerek öğreniyor.3 yaşından sonra konuşma azalır ama tamamen kaybolmaz.

5.      Konjenik sağırlık:Doğuştan 90 dB’nin üstünde duyuyor.Sesleri dili öğrenmemiş

            Dili Becerilerinin Ölçülmesi:

Dil ve konuşmanın,zihinsel düzeyinin,sosyal becerilerinin,odyometrik ölçümlerinin,ağız yapısının incelenmesi,,hikaye alma,subjektif gözlem,sembolik oyun,problem çözme stratejileri(fonksiyonel zeka), anneden alınan bilgilerden,neler yapıyor,oyuncaklarla nasıl oynuyor vb. yöntemlerle dil becerileri ölçülebilir.

Dil becerilerini incelerken çocuğun dil sorununun olup olmadığı,sebebi, dilinde eksiklik olanlar göz önünde bulundurulur.

Dil becerileri değerlendirilirken;standartize testler;obje,resim göstermek, söyleneni tekrar etmek.

Belirli Dil Özelliklerini Öğretme Yöntemleri:

Öğretilecek davranışın tanımı ve spesifikasyonu.Bu alanda çocuğun başlangıç düzeyi.Bu başlangıç noktasıyla amaç noktası arasındaki ara adımlar.Bir adımdan diğerine geçerken kullanılacak kriterler.Kullanılacak geri iletim ve pekiştirme yöntemleri.

Bir Tedavi Programında 4 tane Unsur Var;

1.      İçerik:Amaç,hedef,çocuğun yaşı,zekası.Daha büyük çocuklarda dil yapılarının doğruluğuna,çeşitli anlamlarda çeşitli anlamlarda ve çeşitli söylem dil bağlamları ve yapıları içinde kullanımı.

2.      Bağlam:Fiziki koşul,malzeme,grup mu?bireysel mi?prensipler.

3.      Kullandığımız Yöntemler:Çocuğun taklit etmesi,model olmada çocuk bizi görüyor.

4.      Genelleme:”ye”,”iç” gibi kelimeleri genelliyoruz.