KONUŞMA BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLARLA

 YAPILAN ÇALIŞMALARA ÖRNEKLER

DİL ALIŞTIRMALARI

            Konuşma özürlü sağaltımında özellikle eklemleme, ses bozuklukları ve ritim bozukluklarında bireylerin bu tür çalışmalara bedenen hazır hale getirilmesi gerekmektedir. Çoğunlukla bazen özrün nedeni olarak, bazen özrün sonucu olarak özürlü çocuklarda bedeni bir gerginlik ve konuşma organları sağlıklı olduğu halde işlevlerini yeterince yerine getiremeyiş halleri içinde olmaktadırlar. Onları önce bu durumdan kurtarmak gerekmektedir. Bunlar Dil, Dudak, Çene, Damak alıştırmaları gibi değişik kümeler halinde ele alınabilir.

            Konuşma seslerinin oturulmasında dilin ve devinimin önemi büyüktür. Bu bakımdan dil alıştırmaları konuşma sağaltımı başında üzerinde durulması gereken konulardan birisi olmaktadır.

1.      Dil Çıkarma Alıştırmaları:  Öğrenciye dilini çıkarabildiği kadar çıkarması söylenir. Çıkardıktan sonra alt dudaktan aşağıya, üst dudaktan yukarı doğru uzatabildiği kadar uzatması söylenir. Bunları birkaç kez yineletmekte yarar vardır.

2.      Dil Yuvarlama Çalışmaları : Dili çıkararak ağız yuvarlakça açıkken dili önce soldan sağa, sonra sağdan sola yuvarlamak bir tür dil alıştırmasıdır. Dili çıkardıktan sonra sigara kağıdı sarar gibi dili kendi kendine yukarı doğru yuvarlamada bir alıştırmadır.

3.      Dil Sallama Çalışmaları : Ağız düz açık durumda iken dili çıkarıp sağa sola hızlı olarak sallama türünde bir alıştırmadır.

4.      Yalama Öykünmeleri: Hoşa giden bir yiyecek yenmiş ağzın kenarlarına onların artıkları kalmış onları dille yalamaya çalışma biçimindeki çalışmadır.

5.      Küçük çocuklar için zevkli olan bir tür dil çalışması da kendinin tabaktan su içmesi öykündürmesidir.

6.      Biraz hoş olmamakla birlikte tükürme öykünmesine benzer bir devinme ile “Tı, Tı, Tı” gibi dil ucuyla yapılan patlamalı alıştırmadır.

Dudak Alıştırmaları

Konuşmada ve dolayısıyla konuşma sağaltımında dudaklara çok görev düşmektedir.

Eklemleme bozukluklarının bazıları dudakların işlevini tam olarak yerine getiremeyişinden kaynaklanmaktadır. Bu bakımdan dudak alıştırmaları yararlı olmaktadır.

1.      Büzme – Gevşetme Çalışmaları : Dudaklar öne doğru yuvarlakça büzülür. Sonra eski biçimine getirilerek gevşetilir. Dudaklar yana doğru gerginleştirilir. Bunları yaparken ses çıkarmada eklenebilir.

2.      Üfleme emme Çalışmaları : Bu tür çalışmalarda çeşitli şekillerde yapılabilir. Üfle, hızlı üfle, daha hızlı üfle gibi

Çene Çalışmaları

Bazı seslerin oluşumunda ağzın açıklığı ve kapanması önemlidir. Bunların

çıkarılması yada oluşturulmasında çene devinimi önemli olmaktadır. Çene alıştırmalarıyla böylesi esneklikler varsa giderilebilir  yada çenelerin görevini daha etkin yerine getirmesi sağlanabilir.

1.Alt çeneği olabildiği kadar aşağı sarkıtarak yada ağzı olabildiği kadar açıp sonra kapatmak.buna ek olarak açıp kapama işlemini yavaştan başlayarak hızlandırmak.

2.Alt çeneği yanlara değindirerek alıştırmalar yapılabilir

3.Alt çeneği öne geriye devinimlerde bulundurmak.

4.Alt çeneğe dairesel hareketler yaptırmak..

Damak Alıştırmaları  :         

Bilindiği gibi genzel tür diye adlandırılan seslerin oluşumunda başta olmak üzere bazı

sesler için damak, yumuşak damak önemli görevler üstlenmektedir. Damağın bu görevleri yeterince yerine getirebilmesi için damak alıştırmaları da yararlı olmaktadır.

KONUŞMA BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUKLA

YAPILACAK ÇALIŞMALARA ÖRNEK.

Lale lambayı sil.

Leyla kalem al.

Latif kapıyı kapat.

Yenal balık al.

NOT:

-         Kelime ve cümlelerle ayna karşısında çalışılacak.

-         Cümleler çalışılırken ilk etapta hecelere bölünerek verilecek. Daha sonra cümle

normal olarak verilecek.

-         Aynada “L” sesinin nasıl çıktığı ağız, dil ve damak hareketleri ile birlikte çocuğa

gösterilecek. Bu ses sürekli tekrar yapılacak.

-         Bir ses iyice kavratılmadan diğer bir sese geçilmeyecek.

-         Çocuğa baskı yapmadan oyun oynuyormuşçasına çalışma yapmak gerekir.

-         Sabırlı olmakta fayda var. Başarıda sabırsızlığa hiçbir zaman yer yoktur.

DÜŞÜRME – ATALAMA : Konuşma Bozukluğu olan çocukların konuşurken kelimelerde harfleri düşürmesi  veya harfleri  atlamasıdır.

Önden Düşürme :  Ör: çocuk “ISITMA” yerine “SITMA” der. “ ISICAK” yerine “SICAK” demektedir.

Aradan Düşürme:  Ör: çocuk “ DIŞARIDA” yerine “ DIŞARDA” der. “ORADA” yerine “ORDA”, “KAVURULMUŞ” yerine “ KAVRULMUŞ” , “BUYURUN” yerine “BUYRUN” demektedir.

Ünsüz Düşmesi: Ör: “ŞÖYLE” yerine “ŞÖLE” , “ÇİFTÇİ” yerine “ÇİFÇİ”, “YATAKHANE” yerine “YATAKANE” vb.

Sondan Düşürme :

a)     Ünlü Düşürmesi : Ör: “ZEYTİNYAĞI” yerine “ZEYTİNYAĞ”, “GÜVEYİ” yerine “GÜVEY” vb.

b) Ünsüz Düşürmesi : Ör: “ SERBEST” yerine “ SERBES”, “GELİYOR” yerine “ GELİYO”    vb.

DEĞİŞTİRME : Sözcük içindeki seslerin yer değiştirmesidir.

Ör: “KİBRİT” yerine “KİRBİT”, “YANLIŞ” yerine “YALNIŞ”, “EKŞİ” yerine “EŞKİ”, “ TOPRAK” yerine “TORPAK” vb.

EKLEME: Sözcüklerin içine ekleme yapması

Ön Ekleme : Ör: “LİMON” yerine “İLİMON”, “RECEP” yerine “İRECEP”, “RUM” yerine “ URUM”, “AYVA” yerine “ HAYVA”, “AMBAR” yerine “ HAMBAR” “ÖRGÜÇ” yerine “ HÖRGÜÇ” vb.

Araya Ekleme: Ör: “PLAJ” yerine “ PİLAJ”, “FİLM” yerine “ FİLİM” vb.

BOZMA: Benzer seslerden oluşmuş iki seslerden birinin düşmesi

Ör: “SÜTNİNE” yerine “SÜTNE”, “POSTAHANE” yerine “POSTANE”,