|
İnsan tamamen duyularına bağımlı olarak yaşar. Duyuları ile elde ettiği hisleri deneyimlerini oluşturmakta kullanır. Bu hisler aracılığı ile elde ettiği bilgiler onun dünyasını yaratmakta, algılama ve anlama, hafıza, hayal kurma, düşünme ve neden arama işlevlerinin oluşturulmasını sağlamaktadır. İşitme kaybı bu duyulardan en önemlisi olan işitme bozukluğu durumunda ortaya çıkar. İşitme engeli, işitme duyarlılığının kişinin gelişim, uyum, özellikle iletişimdeki görevlerini yerine getirmesinde en büyük engeli oluşturur.
A- Kulağın Yapısı
İşitme organımız olan kulak üç bölümden oluşur:
Dış Kulak: Kulak kepçesi ve dış kulak kanalından meydana gelir. Kulak kepçesi, ses dalgalarının toplanmasını ve ses şiddetinin artışını sağlamaktadır.
Orta Kulak: Dış kulak yolundan, kulak zarı ile ayrılır. Küçük bir boşluk halindedir ve geniz ile arasında bir irtibat sağlayan östaki tüpünü içerir. Orta kulakta bulunan sırasıyla, çekiç, örs ve üzengi adı verilen üç kemikçik, bir ses iletim zinciri oluşturmaktadır. Orta kulak, içerdiği bu yapıların da katkısıyla kulak zarına gelen sesin şiddetini artırmaktadır.
İç Kulak: Salyangoz şeklinde bir yapısı olan koklea, iç kulak sıvılarını ve tüy hücrelerini içerir. Ses titreşimleri, dış kulaktan orta kulağa ve daha sonra da iç kulak sıvılarına iletilmektedir. Gelen ses işitme siniri yoluyla beyindeki işitme merkezine taşınır.
|
|
B- Nasıl Duyarız ?
İşitme duyusu, ses olarak adlandırdığımız mekanik titreşimleri ortaya çıkarabilme yeteneğidir. İşitme, aşağıdaki sırayı izleyerek gerçekleşir:
Ses dalgaları dış kulağın işitme kanalından geçer kulak zarına çarparak titreştirir.
Orta kulaktaki kemikçikler tarafından yükseltilerek iç kulağa iletilir.
İç kulağa gelen ses dalgaları buradaki tüy hücreleri tarafından alınır.
Sinirler tarafından beyne taşınır.
|
C- İşitme Kaybı
Kulağın tarif edilen bu üç bölümünde, işitme sinirinde veya beyinde ortaya çıkan bir hastalık, sesin normalden daha az işitilmesini sağlar. Yapılan testlerle, işitme kaybının derecesi belirlenir.
D- İşitme Kaybının Dereceleri
(-10) ile (+15) dB (desibel) arasındaki işitme seviyesi çocuklardaki normal olarak kabul edilmektedir. Çocuklar yetişkinler için kabul edilmiş normal işitme seviyelerinden çok daha hassas işitme seviyesine sahiptir. Bu sınırda işitmesi olan bir çocuk çok hafif derecedeki konuş-maları dahi duyabilir. Ancak, bu durum gürültülü bir ortamda da konuşmayı ayırt etme becerisinin iyi olacağı anlamına gelmez. İşitme kaybının tipi ve dereceleri, uluslararası standartlara göre şu şekilde sınışandırılmıştır.
10 - 15 dB Normal İşitme
16 - 25 dB Çok hafif derecede işitme kaybı
26 - 40 dB Hafif derecede işitme kaybı
41 - 55 dB Orta derecede işitme kaybı
56 - 70 dB Orta-ileri derecede işitme kaybı
71 - 90 dB İleri derecede işitme kaybı
91 dB ve üstü Çok ileri derecede işitme kaybı
E- İşitme Kayıplarının Sınıflandırılması
1- İletim Tipi İşitme Kaybı: Okul çağı çocuklarında en yaygın ola
rak görülen işitme kaybı tipidir. Kulak kepçesi, dış kulak yolu, kulak za
rı, orta kulak kemikçikleri ve kaslarında meydana gelen hastalıklar, ile
tim tipi işitme kaybına neden olmaktadır. İletim tipi işitme kayıplarının
nedenleri:
Dış Kulak Hastalıkları
Doğuştan olan problemler Dış kulak yolu darlıkları Dış kulak yolu iltihapları Dış kulak yolu kiri Travmalar (Hasarlar) Tümörler
Orta Kulak Hastalıkları
Doğumsal anomaliler Orta kulak enfeksiyonları Östaki tüpü hastalıkları Orta kulakta sıvı toplanması Orta kulakta kireçlenme Travmalar Tümörler
2- Sensörinöral İşitme Kaybı: İşitme kaybı koklea ve/veya daha
sonrasındaki bölgeleri (işitme yolları, korteks vb.) içeriyorsa sensöri
nöral işitme kaybı olarak tanımlanır. Doğum öncesi (genetik nedenli,
annenin hamilelikte kızamıkçık geçirmesi vb.), doğum anı (doğum trav
ması, oksijensiz kalma, sarılık vb.) ve doğum sonrası (işitme kaybına
neden olabilecek ilaç kullanımı, yüksek ateşli hastalık, enfeksiyonlar
vb.) nedenlerle oluşabilmektedir. Sensörinöral işitme kayıplarının ne
denleri:
İç Kulak Hastalıkları
Doğumsal hastalıklar
Genetik hastalıklar
Enfeksiyonlar
Meniere hastalığı
Yaşlanmaya bağlı işitme kaybı
İşitme kaybına neden olabilecek ilaç kullanımı
Ani işitme kaybı
Travmalar
Gürültü
Tümörler
Diğer sistem hastalıkları
İşitme Siniri ve Beyin Hastalıkları
Enfeksiyonlar
Sinir sistemi hastalıkları
Tümörler
3- Mikst (Karışık) Tip İşitme Kaybı: İletim ve sensörinöral işitme kayıplarının bir arada görülmesidir.
4- Santral İşitme Kaybı: İşitmenin normal olmasına rağmen, çocuk genel olarak konuşmayı ayırt edemez, gürültüde konuşulanı anlayamaz, not almada zorlukları vardır ve en önemlisi dikkat problemleri vardır, dikkatlerini bir konu üzerinde yoğunlaştırmazlar. Problem beynin korteks adı verilen bölgesindedir.
5- Fonksiyonel/Organik Olmayan İşitme Kaybı: Kişinin herhangi bir nedenle işitme kaybı var gibi davranması ya da gerçekten işitme kaybının olduğuna inanması ile ortaya çıkan durumdur.
F- İşitme Kaybına Neden Olan Risk Faktörleri
Yeni doğan yoğun bakım ünitesinde 48 saat ya da daha fazla süre kalmasını gerektiren durumların olması,
Ailede işitme kaybı hikayesinin olması,
İşitme kaybına yol açan enfeksiyon hastalığının olması
Ailenin ya da bakıcının işitme, konuşma, lisan veya diğer gelişim alanlarındaki (zihinsel, motor, sosyal) gecikmeden şüphelenmesi,
Ailede işitme kaybına neden olan genetik bir hastalığın olması,
Kafa travması,
Sık tekrarlayan orta kulak enfeksiyonu olması,
Kandaki bilüribin adı verilen maddenin dengesinin bozulması ve vücutta birikmesi sonucu sarılık oluşması,
Bebeğin 1500 gramın altında doğumu,
Bebeğin işitme kaybına neden olabilecek ilaç kullanımı,
Hamilelikte annenin ilaç kullanımı,
Apgar puanlarının (kas tonusu, kalp hızı, uyarılara cevap, cilt rengi ve solunumun) düşük olması,
Risk faktörlerinden bir yada daha fazlasını gösteren bebekler işitme taraması amacıyla yapılan testten geçmelidir. Ancak, işitme kaybı saptanan bebek ya da çocukların işitme testleri 3 yaşına kadar her 6 ayda bir yapılması gereklidir.
Ayhan ÇOLAK
İşitme Engelliler Uzmanı
Kaynakça:
1.T.C.Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Aile Eğitim Seti-İşitme Engelliler
2.Orgm.meb.tr/yayınlar/işitmeengellikler
|
